تبلیغات
نام شناسی و ریشه واژه ها - مقایسه آرایه ادبی در زبان فارسی و عربی
نام شناسی و ریشه واژه ها
گروه آموزشی عربی

لینکدونی

آرشیو موضوعی

آرشیو

لینکستان

صفحات جانبی

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

مقایسه آرایه ادبی در زبان فارسی و عربی


مقایسه آرایه های ادبی در زبان فارسی و عربی

إلی حَتْفى سَعَی قدمى                          أری قدمى أراقَ دَمى

یعنی: پاهایم مرا به سوی مرگ برد     پایم را می بینم که موجب ریختن خون من شد

آرایه شعر در (أرَی قدمى) و (أراقَ دمى) می باشد.

و مانند این عبارت در نثر فارسی :   چندان خور کت زیان دارد  چندان مخور کت زیان دارد

زیان اول او زندگی و زیان دوم ضرر است.

إذا رَماک الدَّهْرُ فـى مَعشَرٍ    قَد أجمَعَ النّاسُ علی بُغضِهِم

فَدارِهِم ما دُمْتَ فـى دارِهِم    و أرضِهم مادُمْتَ فـى أرضِهِم

اگر زمانه تو را به میان مردمی پرتاب کرد که همگی آنان در کینه ورزیدن نسبت به تو با هم جمع شدند؛ تا وقتی که در خانه ی آنان هستی با ایشان مدارا کن و تا وقتی که در سرزمین آنان هستی ایشان را خشنود کن.

زیبایی و آرایه ی شعر در فَدارِهِم و فـى دارِهِم و نیز أرضِهِم است.

یا مَن تُضَیِّعُ عُمْرَهُ باللَّهوِ أمسِکْ    وعْلَمْ بِأنَّکَ ذاهِبٌ کذََهابِ أمْسِک   (ابوالفضل میکالی)

یعنی : ای آن که عمر خود را با بازی و بیهودگی تباه می کنی، دست بازدار

و بدان که تو رفتنی هستی همانطور که دیروزت رفت

زیبایی و آرایه شعر در دو کلمه « أمسِک» می باشد؛ که در مصرع اوّل به معنی  دست بازدار و فعل امر باب افعال است ولی در مصرع  دوم (أمس: دیروز + کَ : تو) می باشد این صنعت شعری را جناس مرکّب متشابه می گویند.

و مانند این شعر فارسی:

نگارم تا زِنده ام نازارمت  نگارم تا زَنده ام نازارمت    عادل اشکبوس

ای نگار (زیباروی ) من تا زنده هستم تو را ناز می کنم.

این گونه می نگارم تا زنده هستم ( می تازم ) و تو را نیازارم .

که جناس مرکّب در دو کلمه «نازارمت » می باشد، ، در مصرع اوّل ( ناز + آ رم + تو را ) در مصرع دوّ م ( نازارم + تورا ).

در این بیت نیز چنین جناسی به کار رفته است.

کُلُّکُم قد أخَذَ الجامَ وَ لا جامَ لَنا   ما الّذى ضَرَّ مُدیرَ الجامِ لَو جا مَلَنا  ( ابوالفتح بُستی)

یعنی : هر یک از شما جام را گرفته است و ما هیچ جامی نداریم ، گرداننده جام چه ضرری می دید اگر با ما نیز به نیکی رفتارمی کرد .

آرایه و زیبایی شعر در ( لا جامَ لَنا ) و ( لَوْ جا مَلَنا ) می باشد  که جناس مرکب مرفوق نام دارد .

اِذا مَلِکٌ لم یکُن  ذاهبة فَدَعْهُ فدولتُهُ ذاهبة ( ابوالفتح بُستی )

یعنی: اگر شاهی بخشنده نباشد، او را رها کن زیرا حکومت او از بین می رود

ذا + هبةٍ = دارای بخشش    ذاهبةٌ= اسم فاعل از ذَهَبَ یعنی رونده این شعر نمونه صنعت شعری «جناس» است.

و ماننداین شعر فارسی.    فراقت به جانم چو آرد شبیخون شبی آبم از دیده آید شبی خون

جناس مزدوج:

مَن طَلَبَ شیئاً وَجَدَّ وَ جَدَ و مَن قَرَعَ باباًً و لَجَّ وَ لَج   ( حدیث نبوی )

هر کس چیزی بخواهد و تلاش کند می یابد و هر کس دری را بکوبد و اصرار ورزد، در گشوده گردد.

گفت پیغمبر که چون کوبی دری   عاقبت زان در برون آید سری

آرایه شعر در (وَجَدَّ، وَجَدَ) و ( وَلَجَّ، وَلَجَ) می باشد.

و مانند این شعر فارسی از قطران تبریزی :

چون به طرف باغ بنماید گل خود روی روی    دست دلبرگیروجای اندر کنار جوی جوی

غَرَّ ک عِزُّ کَ فصارَ ذلک ذلُّکَ فَاخْشَ فاحِشَ فِعْلِکَ فَعَلَّکَ بِهذا تُهْدی.  منسوب به حضرت علی خطاب به معاویه

عّزت و مقام تو را فریفت و نتیجه ی آن موجب خواری تو شد. پس از کار ناشایست خویش بترس شاید بدین سان هدایت گردی.

مثال فارسی از ابوشکور بلخی

درشت است پاسخ ولیکن درست  درستی درشتی نماید نخست

تجاهل العارف:

تاَللهِ یا ظَبْیاتِ القاعِ قُلنَ لَنا   لیلاى مِنکُنَّ اَم لیلی مِنَ البَشَر   (مجنون )

شما را به خدا ای آهوان دشت به من بگویید:  آیا لیلای من از شماست یا از جنس آدمی است؟

و این شعر فردوسی نیز چنین است.

چنین گفت بهمن که این رستم است        و یا آفتاب سپیده دم است

نمونه « ابهام»:

خاطَ لـى‌ عمرُو قباءً     لَیتَ عینَیهِ سواءٌ

قلتُ شعراً لیس یدرَى    أمدیحٌ اُم مجاءٌ    ( بشّار بن بُرد)

عمرو  قبایی برای من دوخت که ای کاش دو چشمش همانندهم بودند. شعری گفتم که کسی نمی داند آیا مدح است یا سرزنش!( توضیح اینکه یک چشم خیاط کور بوده است)

در  این شعر نیز آرایه « ابهام» به کار رفته است.

نگویم بد کدام است و چه نیکوست    از این رفتار تو دشمن شود دوست

مالا یستحیل بالانعکاس:

که در فارسی آرایه «قلب» گویند. و بدین صورت است که چنانچه از آخر خوانده شود. شعر درست خوانده شود.

مَوَدَتَُّهُ تَدومُ لِکُلِّ هَولٍ     و هَل کُلُّ مودَّتُهُ تَدومُ

یعنی: دوستی او در هر جای سختی ادامه دارد و آیا هر کسی در دوستی پایدار است؟

و نیز ﴿ رَبُّکَ فَکَبِّر / ﴿ کُلُّ فـى فلک در قرآن

و نیز در شعر فارسی:

شکر بترازوی وزارت برکش     شو همره بلبل بلب هر مهوش

تن ما خاک باب کاخ امنت     براه مأمنت تمام هارب

«تشبیه»

رَقَّ الرُّجاجُ و راقَب الخَمرُ    فَتَشابَها فَتَشاکَلْ الأمرُ

فَکَأنَّما خَمرٌ و لا قَدَحٌ          و کَأنَّما قَدَح‏ٌ و لا خَمرٌ

یعنی: شیشه نازک شد و باده زلال گشت و مانند هم شدند و تشخیص مشکل شد به گونه ای که گویا شراب است و جام نیست و یا گویا جام است و شراب نیست.

فخرالدین عراقی همین مضمون را به فارسی سروده است.

از صفای می و لطافت جام      به هم آمیختند جام و مدام

همه جام است و نیست گویی می       یا مدام است و نیست گویی جام

(ضمناً کلمه «مدام» یعنی شراب)

در این ابیات صنعت شعری « تشبیه » به کار رفته است.

صَدْعُ الجیبِ و حالـى   کِلاهُما کاللَّیالـى      و ثَغْرُهُ فـى‌ صَفاء   وَ أدمُغى کاللّآلـى

یعنی: زلف یار و حال من هر دومانند شب هستند.

دندان های پیشین او صافند و اشک های من همچون مروارید هستند.

در این ابیات باز هم صنعت « تشبیه» به کار رفته است. البته از نوع تشبیه تسویه.

زانیار
شنبه 1392/12/10 ساعت 04 و 18 دقیقه و 37 ثانیه
سلام

آقای اشکبوس ببخشید این سوال که ربطی به نوشته تان ندارد را اینجا می نویسم.من چند وقتی است دنبال معنی نام خانوادگیمان هستم.طاوری!ما اهل کامیاران هستیم.دیدم شما خود کرد هستید و به زبان عربی کاملا واقف.من که هرچه گشتم در منابع عربی و کردی و فارسی چیزی پیدا نکردم.ممنون می شوم راهنماییم کنید(راستی ما به هیچ ایلی وابسته نیستیم،گوران هستیم ولی به کردی سورانی صحبت می کنیم)
پاسخ عادل اشکبوس :
سلام
طاوری در عربی اصا نداریم پس غیر عربی است تاوری درسته نمی دانم برایم سخت است
امیرپاشائی
دوشنبه 1392/03/20 ساعت 19 و 36 دقیقه و 33 ثانیه
از میان تمامی مقاله های تان این مقاله و "داستان پدر بزرگم" علمی تر و جالب تراست.
پیوسته موفق باشید
freind
یکشنبه 1391/02/24 ساعت 20 و 06 دقیقه و 38 ثانیه
salam ostad vebsi ra be man moarefi konid ke ashar shaeran ra be soorat mozooei dar on peida konam .moteshakeram
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
نظرات پس از تایید نشان داده خواهند شد.

درباره وبلاگ

*پژوهشگر در زمینه ریشه یابی نامها و واژه ها
مدیر وبلاگ : عادل اشکبوس

جستجو

نظرسنجی

  • آگاهی ها و نگاشته های این تارنما از نگاه شما چگونه می باشد ؟




نویسندگان

رتبه سنج گوگل

رتبه سنج گوگل

شمارنده سایت

الکسا